< Terug

Eigen kracht: van loos begrip naar concrete invulling

DATUM: 17-06-2015

‘Eigen kracht’ is een term die te pas en te onpas wordt gebruikt. In sommige teams wordt er al om gegrinnikt, omdat het langzamerhand een loos begrip lijkt te worden. Wat betekent het in de eigen kracht zetten van de burger nu eigenlijk in de praktijk? Hoe geef je er op een goede wijze inhoud aan?
 

Een manier van zijn

Eigen kracht is een manier van zijn! Eigen kracht is iets wat je als persoon soms hebt en soms wat minder. Dat kan aan je persoonlijkheid liggen, maar ook aan de omstandigheden waarin je verkeert. Vaak is het een combinatie. Er vanuit gaan dat iedereen deze eigen kracht heeft, is een mooi uitgangspunt. Maar wat versta je dan onder deze eigen kracht? En hoe reëel is het om er vanuit te gaan dat mensen het altijd op eigen kracht kunnen?
 
Er zijn legio instrumenten ontwikkeld om de kracht van burgers te meten, zoals de zelfredzaamheidsmatrix, de participatieladder en verschillende vragenlijsten. Maar is eigen kracht wel te meten? Of zijn deze instrumenten vooral een middel om met elkaar een richting en een doel te stellen?
 

Eigen kracht betekent niet zelf doen

Eigen kracht moeten we niet verwarren met ‘de burger die het dan maar zelf moet gaan doen’. Er zullen altijd mensen zijn die ondersteuning nodig hebben. Eigen kracht stimuleren betekent wél aansluiten bij de vraag van de burger en samen kijken naar een oplossing. En ook vooral te vragen wat de burger daar zelf in kan doen. Door de burger serieus te nemen, sluit je aan bij de kracht die mensen zelf hebben. Want die zijn er wel degelijk.
 
Soms moet je als professional zorgen dat iemand weer in zijn eigen kracht kan staan door hem een handje te helpen of een duwtje in de rug te geven. Als mensen zo vol zitten van de problemen die ze hebben, is er vaak geen ruimte meer om de eigen kracht in te zetten. Mensen zijn dan letterlijk lamgeslagen. Door weer ruimte in het hoofd te creëren, wordt er ook weer een opening geboden om op eigen kracht stappen te zetten.
 
Soms zit eigen kracht stimuleren in hele kleine stapjes om mensen weer het vertrouwen te geven dat ze het zelf kunnen. Als een gezin flinke schulden heeft en de administratie weggestopt is in twee kasten kan de eerste stap zijn samen met de professional de kasten op te ruimen en alles te ordenen.
 

Doelen stellen

Eigen kracht betekent ook vooral samen met de burger reële doelen stellen. Als iemand schulden heeft, is het einddoel ‘geen schulden meer’. Maar daartussen zitten nog heel veel kleine stappen die gezet moeten worden: kasten opruimen, naar de sociale dienst, kijken waar nog bezuinigd kan worden, (extra) werk zoeken etc. Als er samen met de burger realistische doelen worden opgesteld, geeft dit de burger ook de kans om op eigen kracht vooruit gaan. Hoe trots kan je dan zijn als je samen tot de conclusie komt dat een groot aantal tussendoelen is behaald. Kleine successen zorgen weer voor vertrouwen en kracht.
 

Op de handen zitten

Maar het is ook een uitdaging voor de professional om niet teveel zelf te willen doen. We hebben hele generaties hulpverleners opgeleid die graag mensen wilden helpen. Daar zijn we zelf ook nog van. En nu wordt er gevraagd om het niet meer voor de mensen op te lossen, maar er voor te zorgen dat de burger in eigen kracht komt om zelf tot een oplossing te komen.

Steeds moet de vraag gesteld worden: moet ik dit doen of kan de burger dit zelf? Op de handen zitten en niets doen is soms best moeilijk, vooral bij een crisis waar er snel gehandeld moet worden. Dan kan de neiging zijn om toch zelf weer snel zaken te regelen. Soms kan het niet anders, maar het is wel goed om je er van bewust te zijn waarom en welke afweging je maakt.
 
Maar ook moet je als professional oppassen om niet teveel je eigen doelen vanuit je normen en waarden op te leggen. Wat je onder een schoon huis verstaat, kan per individu verschillen. Zolang de hygiëne van de bewoners niet in gevaar komt, is het niet aan de professional om zijn normen over een schoon huis onder de aandacht te brengen.
 
Kortom: eigen kracht is individueel maatwerk. Kijk je vanuit dit maatwerk samen met de burger naar een oplossing, dan wordt in elke situatie de eigen kracht aangeboord. Eigen kracht wordt dan  meer dan een loos begrip.
 
 



 
Sandra Klokman en Nicole Veuger hebben beiden ruime ervaring met de transitie en transformatie in het sociaal domein en met sociale teams. Deze ervaring hebben zij gebundeld.
 
Nicole Veuger ondersteunt gemeenten als projectleider jeugdzorg en AWBZ. Ook heeft zij inmiddels in tien gemeenten sociale teams vormgegeven een voor een drietal gemeenten een evaluatie uitgevoerd. Nicole voert ook opdrachten uit dicht bij de praktijk, zoals het voorzitten van casus overleggen en rondetafelgesprekken met partners en huishoudens. Zij kan hierdoor goed schakelen tussen beleid en praktijk en zorgt voor een goede verbinding.  Zie verder www.conpact.nl
 
Sandra Klokman werkt al meer dan 25 jaar in de jeugdzorg. Zij heeft een schat aan ervaring op het gebied van ambulante en residentiële hulpverlening en sociale teams. Zij heeft veel teams aangestuurd en zorgprofessionals opgeleid en gecoached. Sandra heeft veel innovatieve zorgvormen ontwikkeld die inmiddels tot het reguliere aanbod behoren. Team Menskracht uit Amersfoort heeft onder haar leiding de Andree van Es prijs 2011 gewonnen. Ook voert zij voor gemeenten opdrachten uit in het kader van de transformatie. Zie verder www.dankersklokman.nl
 
Met dank aan:  Mieke Kat, communicatieadviseur  www.katcomm.nl

 
 
 
 
 



< Terug