< Terug

Het inzetten van het sociale netwerk… de oplossing voor alles?

DATUM: 10-06-2015

Bij de kanteling was al de inzet om meer uit te gaan van het sociale netwerk. Bij de transformatie wordt de rol van het sociale netwerk nog verder versterkt. Onder het sociale netwerk verstaan we familie, vrienden, buren, maar ook kerken, sportverengingen etc.

Maar is het inzetten van het sociale netwerk wel echt altijd de beste oplossing? En betekent het inzetten van het sociale netwerk écht dat er minder professionele ondersteuning nodig is? We hebben een aantal kanttekeningen op een rij gezet. Maar ook een aantal handvatten om het sociale netwerk daadwerkelijk in te zetten en te versterken.
 

Grenzen

De eerste afweging is wanneer iets door een professional moet worden gedaan en wanneer het door het sociale netwerk kan worden opgepakt? Er zijn al diverse projecten in het land die het sociale netwerk inschakelen zoals maatjesprojecten, Home Start en een helpende hand bij het doen van de administratie. Vaak zijn dit geweldige initiatieven waarvoor helaas al snel een wachtlijst ontstaat. Hierdoor moet er noodgedwongen toch worden doorverwezen naar geïndiceerde hulp.

Er zijn ook grenzen aan het inzetten van het sociale netwerk. Professionele ondersteuning blijft vaak toch nodig. Maar bij het bepalen van deze grenzen moet de vraag van de burger centraal staan en niet het aanbod van de zorginstelling of de financiële prikkel. Organisaties willen, vanuit de reguliere werkwijze, zelf wel eens bepalen wat door een vrijwilliger en door professional gedaan kan worden. Er is een slag te slaan door nog bewuster te kijken of er wel een professional nodig is of dat het ook door een vrijwilliger kan worden opgepakt. Soms werkt de inzet van een vrijwilliger juist ook drempelverlagend. Een vrijwilliger die op basis van eigen ervaringen een ouder ondersteunt bij de opvoeding kan minder bedreigend zijn. Het inzetten en uitbreiden van deze initiatieven loont! Voor zowel de burger, maar ook voor de gemeente als het gaat om een kanteling naar voren en een kostenbesparing.
 

Overbelasting

Het inzetten van het sociale netwerk kan ook tot overbelasting leiden. Dit speelt vooral bij mantelzorgers die al veel doen. Een schepje er bovenop kan dan net teveel zijn. Goede afspraken met de professionele ondersteuning is van belang. Een mantelzorger zou met de professional moeten kunnen afspreken op welke dagen professionele ondersteuning geboden wordt, zodat op de andere dagen de mantelzorger al of niet met de sociale omgeving de ondersteuning zelf regelt. Soms is een tijdelijke extra ondersteuning de oplossing. De professional en mantelzorger bespreken samen als gelijkwaardige partners wat er aan ondersteuning nodig is. Maatwerk en flexibiliteit zijn de kernwoorden voor een goede verbinding tussen informele zorg en formele zorg. 
 

Nieuw netwerk

Het inzetten van het sociaal netwerk kan soms juist niet de beste oplossing zijn. Bij veel multiprobleemhuishoudens zorgt het sociale netwerk er soms voor dat het gezin in een neerwaartse spiraal terecht komt. Zo is de buurman niet alleen de buurman, maar ook het drinkmaatje. Dan is het versterken van het sociale netwerk niet de juiste oplossing. De oplossing ligt dan eerder in het kijken of er een nieuw netwerk gecreëerd kan worden naast of in plaats van het oude. Hierdoor kunnen ook patronen worden doorbroken.
 
En soms is er helemaal geen netwerk. Dit geldt vaak voor psychiatrische patiënten die door hun ziekte juist geen familie, vrienden of andere bekenden meer in hun omgeving hebben.
Dit betekent dat het sociaal netwerk niet alleen versterkt moeten worden, maar dat er ook gezorgd moet worden dat er een steunsysteem gecreëerd wordt. Hierbij kan naar het (oude) eigen netwerk gekeken worden en kijken of hier weer mogelijkheden zijn om dit nieuw leven in te blazen.

Maar ook naar mogelijkheden kijken om het netwerk te verbreden, zodat het oude netwerk niet teveel belast wordt. Hierbij kan breder gekeken worden dan alleen familie en vrienden, maar ook buren, verenigingen, kerken, maatjesprojecten etc. Het betekent ook als professional door een andere bril naar mogelijkheden en kansen kijken.
 

Kansen

Natuurlijk liggen er ook veel kansen. Bij het inzetten van de sociale netwerkversterking zijn mensen vaak verbaasd hoeveel mensen ze eigenlijk om zich heen hebben. En nog verbaasder dat als er om ondersteuning wordt gevraagd hun omgeving hierop positief reageert. Ook ontstaat er een gevoel dat men er niet meer alleen voor staat.
 

Leren aanvaarden van hulp

Maar een van de belangrijkste zaken om het sociale netwerk te versterken, is dat we met elkaar ook leren om de dienst of ondersteuning te aanvaarden of aan te bieden. Om te verbinden moeten mensen elkaar beter leren kennen. Vaak hebben mensen veel meer kwaliteiten dan alleen de rol waarin ze zitten vanuit het gezin of werk. Ga maar eens met het eigen team of afdeling inventariseren welke kwaliteiten er nog meer aanwezig zijn bij je collega’s. Dat kan zijn van goed kunnen koken, organiseren, klussen etc. Vaak word je verrast door de kwaliteiten! Maar nog belangrijker; mensen vinden het vaak leuk om deze kwaliteiten in te zetten.
Burgers willen best wat voor een ander doen.  Alleen werkt dit niet als het van ‘bovenaf’ door de overheid wordt opgelegd.

 



 
Sandra Klokman en Nicole Veuger hebben beiden ruime ervaring met de transitie en transformatie in het sociaal domein en met sociale teams. Deze ervaring hebben zij gebundeld.

Nicole Veuger ondersteunt gemeenten als projectleider jeugdzorg en AWBZ. Ook heeft zij inmiddels in tien gemeenten sociale teams vormgegeven een voor een drietal gemeenten een evaluatie uitgevoerd. Nicole voert ook opdrachten uit dicht bij de praktijk, zoals het voorzitten van casus overleggen en rondetafelgesprekken met partners en huishoudens. Zij kan hierdoor goed schakelen tussen beleid en praktijk en zorgt voor een goede verbinding.  Zie verder www.conpact.nl

Sandra Klokman werkt al meer dan 25 jaar in de jeugdzorg. Zij heeft een schat aan ervaring op het gebied van ambulante en residentiële hulpverlening en sociale teams. Zij heeft veel teams aangestuurd en zorgprofessionals opgeleid en gecoached. Sandra heeft veel innovatieve zorgvormen ontwikkeld die inmiddels tot het reguliere aanbod behoren. Team Menskracht uit Amersfoort heeft onder haar leiding de Andree van Es prijs 2011 gewonnen.  Ook voert zij voor gemeenten opdrachten uit in het kader van de transformatie. Zie verder www.dankersklokman.nl

Met dank aan:  Mieke Kat, communicatieadviseur www.katcomm.nl

 
 
 
 



< Terug