< Terug

Ontkrachten van de bureaucratie om burger in eigen kracht te zetten

DATUM: 01-06-2015

Het is een van de veelgehoorde termen als het gaat om de transformatie: het in eigen kracht zetten van de burger! De burger moet meer zelf gaan oplossen of zijn netwerk gaan inzetten. We gaan niet meer helpen, maar ondersteunen. Maar wordt het in eigen kracht zetten eigenlijk wel genoeg gefaciliteerd door gemeente en organisaties? Of wordt er juist door alle bureaucratie voor gezorgd dat de burger niet in zijn eigen kracht wordt gezet?
 

Bureaucratie

Er is al veel over gezegd en geschreven. De bureaucratie van onze samenleving. De transities waren onder andere bedoeld om de schotten tussen domeinen minder te laten worden en de bureaucratie te verminderen. Maar zijn deze doelen in de praktijk eigenlijk wel bereikt?

Wij denken dat er nog veel voor verbetering vatbaar is. Burgers die langdurig afhankelijk zijn van ondersteuning of een uitkering hebben een hele belangrijke ‘kracht’ nodig om de juiste ondersteuning te krijgen van gemeente maar ook van aanpalende organisaties zoals sociale dienst en woningbouwcorporaties. Deze ‘kracht’ is nodig om op adequate wijze om te gaan met bureaucratie.
 

Een vak apart

Deze bureaucratie kent verschillende verschijningsvormen. De eerste is de kunst van het invullen van formulieren. Leden van sociale teams krijgen dit vaak niet eens voor elkaar laat staan een burger zelf.

Ten tweede het verschijnsel dat procedures en regels niet naast elkaar staan of versterkend werken, maar er soms voor zorgen dat mensen juist nog meer in de problemen komen. Een duidelijke en bekende is: geen adres, geen inkomen. Of deze: om in aanmerking te komen voor schuldsanering moet er aan veel eisen worden voldoen, zoals een ordelijke administratie en een stabiele situatie. Iets wat mensen die diep in de schulden zitten en vaak nog meer problemen hebben op andere leefgebieden juist niet kunnen. Hierdoor stapelen schulden zich alleen maar verder op.

En dan de regels; die zijn op zich zijn soms al een hele kunst om te ontwarren. De wereld van schuldhulpverlening, schuldsanering en bewindvoering is een vak apart! Maar wel een vak waar helaas veel burgers met problemen en daarmee leden van sociale teams mee te maken krijgen. Niet voor niets dat veel leden van sociale teams een basiscursus ‘financiële regelingen’ volgen.

En tot slot: helaas zorgen we er nog steeds voor om mensen van het kastje naar de muur te sturen of er voor te zorgen dat mensen met een veelheid in instanties te maken krijgen. Instanties die vaak van elkaar het bestaan niet weten en tegenstrijdige afspraken maken met het gezin.
 

Doorbreken

Maar hoe kunnen we dit alles met elkaar doorbreken in plaats steeds achter de feiten aan te lopen? Gelukkig zijn de rijksoverheid en de gemeenten zich ook steeds meer doordrongen van het feit dat het anders moet en kan. Steeds meer gemeenten hebben een meldpunt in het leven geroepen voor overbodige regels.

Maar de eerste stap is toch om de vraag van de burger centraal zetten. En kritisch durven te zijn of regels en procedures wettelijk verplicht zijn of dat het een mooie reden is om achter te verschuilen. Vaak worden regels en procedures tot doel verheven en niet als middel gezien.

Naast ‘zwart en wit’ is er nog heel veel ‘grijs’. Het vraagt lef en creativiteit om met dit grijs om te gaan. Zowel vanuit de organisaties als van de professionals zelf. Deze creativiteit leidt vaak tot twee zaken: een oplossing op maat en kostenbesparing.

Laat je een vader met een uitkering zijn auto houden en zo de kinderen naar speciaal onderwijs en behandeling rijden? Of neem je de auto af en zet je leerlingenvervoer en vervoerskosten toegang tot jeugdhulp in om het te regelen?
 

Denken in oplossingen

Dat betekent wel dat we professionals moeten aanmoedigen en dus faciliteren om vanuit deze creativiteit samen met de burger tot een oplossing te komen. Hierbij moeten zij niet gedwarsboomd worden door schotten, regels en protocollen binnen een organisatie of gemeente. Dit vraagt dan ook van gemeentelijke diensten een daadwerkelijke omslag.

‘Denken in oplossingen’ moet het motto worden. Hiervoor heeft de professional ook het mandaat nodig om tot deze creatieve oplossing op maat te komen. Maar ook de bijbehorende tools, zoals een flexibel budget.

Als burgers niet geblokkeerd worden door bureaucratie, maar écht aan een oplossing op maat kunnen werken, geeft dit weer vertrouwen om op eigen kracht de volgende stappen te zetten. Laten we met elkaar de kracht hebben om de bureaucratie te lijf te gaan en de burger daadwerkelijk de kans te geven om in zijn kracht te komen!
 




Sandra Klokman en Nicole Veuger hebben beiden ruime ervaring met de transitie en transformatie in het sociaal domein en met sociale teams. Deze ervaring hebben zij gebundeld.

Nicole Veuger ondersteunt gemeenten als projectleider jeugdzorg en AWBZ. Ook heeft zij inmiddels in tien gemeenten sociale teams vormgegeven een voor een drietal gemeenten een evaluatie uitgevoerd. Nicole voert ook opdrachten uit dicht bij de praktijk, zoals het voorzitten van casus overleggen en rondetafelgesprekken met partners en huishoudens. Zij kan hierdoor goed schakelen tussen beleid en praktijk en zorgt voor een goede verbinding.  Zie verder www.conpact.nl

Sandra Klokman werkt al meer dan 25 jaar in de jeugdzorg. Zij heeft een schat aan ervaring op het gebied van ambulante en residentiële hulpverlening en sociale teams. Zij heeft veel teams aangestuurd en zorgprofessionals opgeleid en gecoached. Sandra heeft veel innovatieve zorgvormen ontwikkeld die inmiddels tot het reguliere aanbod behoren. Team Menskracht uit Amersfoort heeft onder haar leiding de Andree van Es prijs 2011 gewonnen. Ook voert zij voor gemeenten opdrachten uit in het kader van de transformatie. Zie verder www.dankersklokman.nl

Met dank aan: Mieke Kat, communicatieadviseur www.katcomm.nl



< Terug